كتب صناعات عربيه و فنون ادبيه را نيك درنورديده . اى بسا رنجها كه برده است . در اتقان ادوات بزرگى و شرايط تصدر و وسايل رياست لاسيما انشاء رسائل و انواع نگارشات و قوانين علم حساب و ملكهء اعمال سياق و تكميل فنون خط ، آرى : « دولت ندهد خداى كس را به غلط . » ميرزا محمد حسن منجم‌باشى اصفهانى كه از خاندان تنجيم و احكام و نامش در ايران مشهور و منتشر است از اين سلالهء منجمين چند و چندين مرد دانشمند برآمده بيان اوليت و فهرست اسامى ايشان آنكه جد اعلاى ايشان ميرزا بديع الزمان كه از سادات اعلى درجات صحيح النسب محال گناباد خراسان بود به منصب منجم‌باشىگرى مرحوم سلطان سعيد آقا محمد خان شهيد طاب ثراه افتخار داشت . در اسفار نيز حتى يورش شوشى ملتزم ركاب بود . از خراسان قطع علاقه نموده در اصفهان متوطن شد و در يكى از تكاياى تخت فولاد مدفون است . وى را دو پسر نامور بود : پسر مهين ميرزا محمد حسين كه به منصب منجم - باشيگرى خاقان خلد آشيان مغفور البسه الله حلل النور مفتخر گرديد و احكام موافق در نجوم مىنمود . پسر ديگر ميرزا اسمعيل كه هم در اصفهان متوطن بود و در اين علم شريف مهارت تام داشت و دو پسر در جاى خود گذاشت : ميرزا محمد على و ميرزا سيد محمد . ايشان نيز در اصفهان رحلت نمودند و جنازهء هردو حمل عتبات عاليات شد . از ميرزا محمد على مذكور اولاد ذكور باقى نيست ولى يك پسر از ميرزا سيد محمد باقى است . ميرزا محمد حسين مذكور منجم‌باشى خاقان مغفور هم در اصفهان رحلت كرد و كالبد او را حمل عتبات عاليات نمودند و او چهار پسر داشت : يكى ميرزا محمد باقر كه در علوم ادبيه استادى كامل بوده و در علم طب كتب عديده نگاشته و در نجوم نيز احكام مطابق واقع نموده . هر هفت خط را استادانه مىنوشت . در اصفهان روزگار مىگذرانيد . اوائل اين دولت جاويد مدت در دار الخلافهء طهران به مرض وباء درگذشت و بر سر قبر آقا مدفون است و آن بزرگوار دو پسر داشت يكى ميرزا محمد حسين كه مدتى در مدرسهء مباركهء دار الفنون تحصيل علم طب نمود . در اين فن بسيار ماهر و به لقب حافظ الصحه فاخر گرديد و در عتبات عاليات به سن پنجاه سالگى بلاعقب درگذشت . ديگر ميرزا محمد جعفر كه در صنعت تذهيب استاد شد . او هم در سن بيست و هشت سالگى در اصفهان بلاعقب درگذشت . پسر ديگر ميرزا محمد حسين ، ميرزا محمد حسن است كه او هم بعد از فوت پدر بمنصب منجم‌باشيگرى خاقان مغفور افتخار يافت و در عهد شاه مرحوم و بيست و پنج سال نيز از اين دولت ابد مدت روزگار به عزت گذرانيد و در دار الخلافه وفات يافت . جنازه‌اش به دار الايمان قم حمل شد . در مقبرهء على بن بابويه مدفون است . احكام موافق بسيار از آن مرحوم مشهور است . از آن جمله خبر فتح هرات را به توسط مرحوم ميرزا آقا خان صدر اعظم نورى به عرض خاكپاى مبارك رسانيد . بعد از وقوع مورد الطاف